Her Kış Kesilen İran Gazı ve Bir Türlü Gelemeyen Türkmenistan Gazı Sorunu

TÜRKSAM Enerji Raporu: Her Kış Kesilen İran Gazı ve Bir Türlü Gelemeyen Türkmenistan Gazı Sorunu

Ocak 2008 - Sinan OĞAN - TÜRKSAM Başkanı

Türkiye enerji alanında her yıl aynı sorunları yaşamaya devam etmektedir. 2006 yılında Rusya ile Ukrayna arasında yaşanan kriz Türkiye’de ciddi endişelere sebep olmuştu. Ardından 2007 yılı başlarında bu kez İran gazı kesmişti ve biz aynı endişeleri tekrar yaşamıştık. Bu kez artık ders alınır ve Türkiye’nin her kış yaşadığı doğalgaz korkusu tekerrür etmez diye düşünmüştük Ancak maalesef Türkiye aynı korkuları bu yıl da yaşamaya mahkum edilmiştir. Türkiye’nin doğalgaz kabusu her yıl Aralık-Ocak aylarında yeniden ve yeniden tekerrür etmektedir. Bu okuduğunuz rapor aslında bundan tam bir yıl önce İran’ın Türkiye’ye verdiği doğalgazı kesmesi üzerine hazırlanmıştı. Bugün rapora çok küçük bazı ilaveler yaparak raporu aynen yayınlıyoruz. İşin ilginç yani tarihler dışında değişen hiçbir şey yoktur. Açıklamalar aynı, bahaneler aynıdır…

Küresel sistemin gündeminin baş sırasında yer alan enerji, Türk dış politikası kadar iç kamuoyu açısından doğrudan etkiler doğurabilmesi sebebiyle iç politikanın da en önemli konularından birisini oluşturmaktadır. Hayatın her alanında ihtiyaç duyulan bu önemli kaynak, kimi zaman bağımlılığın kimi zaman siyasi baskının kimi zaman ise uluslararası krizlerin konusu olabilmektedir.

Stratejik konumu nedeniyle enerji güzergahları açısından potansiyel transit ülke olarak değerlendirilen Türkiye ise henüz bu oyununun maalesef belirleyicileri arasında değil, piyonları arasında yer almaktadır.

 Soğuk Savaş sonrası dönemde, Türkiye’nin ulusal bir enerji stratejisini gerçek anlamda oluşturamadığı çok açıktır. Proje sayısının fazlasıyla artması ve değişik kaynaklardan çelişkili istatistiksel tahminler gelmesi de bundan kaynaklanmaktadır. Türkiye enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla çeşitli anlaşmalara imza atmakta ancak yeterli verimliliği sağlayamadığı gibi pek çok açıdan kendisini daha da bağımlı hale getirmektedir. Türkiye’nin doğalgaz konusunda stratejiden yoksunluğunu dönemin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’in Ekim 1999’da Azerbaycan ziyareti sırasında yapmış olduğu “biz kimde doğal gaz varsa alacağız” açıklaması açıkça ortaya koymuştu. Bugün ise Enerji Bakanı Hilmi Güler’in “biz elimizi açık oynamıyoruz” dedikten sonra Türkmen gazını İran üzerinden alma girişimleri örneği de yine bu stratejisizliğe iyi birer örnektir.