İşte 26 eyaletli Türkiye projesi!

Akp’li oldukları bilinen bazı şahıslar, çeşitli bakanlıklara bilgi notu
dağıtıyor.





Akp’ li oldukları bilinen bazı şahıslar, çeşitli bakanlıklara bilgi notu
dağıtıyor. Notta bizzat AKP iktidarı tarafından hazırlanan “Kalkınma
Ajanslarının Kuruluşuyla İlgili Yasa Tasarısı’nın Meclis’ ten çekilmesi
isteniyor. Gerekçe, yasa tasarısının, Türkiye’deki 81 ilin 26 ayrı grupta
toplanmasını sağlayacak olması. İşte bazı AKP’liler de bu tasarının Türkiye’yi
eyalet sistemine dönüştürmesinden korkuyor.


Bakanlıklarda son günlerde beş sayfalık bilgi notları dağıtılıyor. Bakanlık
dediğiniz, her önüne gelenin bildiri dağıtabileceği bir mekan değil. Zaten bilgi
notlarını dağıtanlar da sıradan insanlar değil. Fısıltı gazetesi,
dağıtımcıların, AKP Genel Merkezi’nden olduklarını ‘yazıyor’.



Bilgi notu, Meclis Genel Kurul gündeminde görüşme sırası bekleyen, Kalkınma
Ajanslarının Yasa Tasarısı’yla ilgili. Bu notu bakanlıklarda dağıtan AKP’li
şahıslar, bizzat AKP iktidarı tarafından hazırlanan yasa tasarısının TBMM’den
çekilmesini istiyor. Eğer yasa tasarısı Meclis’ ten geçerse, yani yasalaşırsa,
Türkiye’deki 81 il, 26 ayrı grupta toplanacak ve her grup için bir ‘Kalkınma
Ajansı’ kurulacak. Her ‘Kalkınma Ajansı’ kendi bölgesel planlamasını yapacak.
İki haftadır dağıtımı süren bilgi notunda, “ Türkiye’nin adım adım eyalet
sistemine dönüşeceği “ yani Türkiye’ nin bir şekilde ‘bölüneceği’ yolundaki
eleştirilere üstü örtülü destek verildiği görülüyor.



Tempo, kimi bakan danışmanı, kimi genel müdür unvanıyla bakanlıklarda kritik
görevler üstlenen bürokratlara ‘elden’ dağıtılan nota ulaştı. Notun bizzat
ulaştırıldığı kişilerin ortak özelliği, kritik konumlarda görev yapmaları ve
bürokrat sıfatını taşıdıkları halde hükümet partisi AKP’yle ‘belli şekillerde’
organik bağlarının bulunması.Belirleyebildiğimiz kadarıyla, notun dağıtıldığı
bakanlık ve kurumlar Sanayi’ den İçişleri’ ne, Turizm’den Haine Müsteşarlığı’ na
kadar uzanıyor. Herhangi bir üst sunum yazısı olmaksızın ve ilgi kaydı
düşülmeden hazırlanan, resmi herhangi bir anlamı da bulunmayan ve bürokratlara,
“sende kalsın” denilerek verilen beş sayfalık notun çarpıcı bir bölümünde ‘etnik
bölünme sendromu’ nun etkisi hissediliyor. Notta şöyle deniliyor:



“Önerilen bölgelemeye göre, örneğin halen Türkiye’nin tek bölge kalkınma
idaresine sahip ve 9 ili kapsayan Güneydoğu Anadolu Bölgesi üçe bölünmektedir.
Diyarbakır ve Şanlıurfa illeri birleştirilerek oluşturulan iki illi bölgenin
arkasındaki mantık nedir?Şanlıurfa’nın kendisine yakın bir diğer ille veya
illerle birlikte bir bölge haline getirilmemesi ve sadece Diyarbakır ile
birleştirilmesi göz önüne alınan ekonomik ilişkilerin yoğunluğu nedeniyle midir?
Sosyal ilişkiler mi fazladır? Politik bir neden mi vardır? Bu soruları 26
bölgenin kapsadığı illeri bir araya getirme ilkesinin belirsizliği karşısında
çoğu bölge için arttırmak mümkündür”



“kalkınma ajans”larının yasal statüleri ile ve işlevi bakımından pek çok sorun
yaratacağı savunulan notta, kürt nüfusun yoğun olduğu Güneydoğu Anadolu
Bölgesi’nde uygulanan bölge valiliği örneğine dikkat çekilerek özetle şu
değerlendirme yapılıyor:”daha büyük bölgeler oluşturulmuş olsa idi il sayısı
fazla olacağından( olağan hal için) “bölge valiliği” gündeme gelecekti.Türkiye
bölge valiliğini olağan üstü durumlar dışında tercih etmemiştir. Anlamlı
bölgesel planlama ancak merkezi yönetim ve yerel yönetimlerle ilişkileri net
olarak tanımlanmış bölge yönetimi ile birlikte olabilir. Kalkınma Ajansları
statü bakımından sorunludur.



*Bizzat AKP’liler “sorunlu” ilan ettikleri, AKP Hükümetinin 19 ocak’ta meclise
sevk ettiği, plan ve bütçe komisyonundan ise haziran ayı başında geçen kalkınma
ajanslarının kuruluşuyla ilgili yasa tasarısının künyesi şöyle:



*Türkiye istatistiki ve idari bölümlenmesine ilişkin yeni sistem ilk olarak kamu
yönetimi kanun taslağında gün ışığına çıktı.taslağın ilk nüshasında bir madde
halinde yer alan “kalkınma ajansları” sonradan metinden çıkarıldı ve ayrı bir
kanun şeklinde düzenlendi.



*Tasarıya AB tarafından hazırlanan ve Türkiye’nin adaylık sürecinde uyması
gereken koşulları gösteren 2001 ve 2003 tarihli “Türkiye için katılım ortaklığı
belgeleri” kaynaklık etti.



*Çalışmalar” DPT müsteşarlığı, bölgesel kalkınma ve yapısal uyum genel müdürlüğü
Avrupa birliği bölgesel programlar dairesi başkanlığı” tarafında yürütüldü.



TÜRKİYE 26’YA BÖLÜNÜYOR

İstatistik bölge birimi sınıflandırması (İBBS) adı verilen yeni sınıflama
yöntemi esas alınarak hazırlana tasarıyla Misak-ı milli sınırları içindeki
coğrafyanın idari yapısı değiştirilecektir.”iller arasındaki gelişmişlik
farklarının azaltılması” başat amaç olarak tasarıyla, 81 ilden oluşan Türkiye,
önce 12’ye sonra 26 bölgeye ayrıldı. Tasnifin hukuki temeli ise Bülent Ecevit’in
başkanlığı döneminde – 22 Eylül 2002 günlü resmi gazetede yayınlana bakanlar
kurulu kararnamesine dayandırılıyor. Meclis plan ve bütçe komisyonu’nda kabul
edilen tasarıda bu bölgeler orijinal kodlarıyla sıralandı



Türkiye’nin doğusunun A, B, C, kodlarıyla ifade edildiği ve idari yapının 12
gurupta ve yeni sistem ajansların rolü ise şöyle tanımlandı:



26 Bölgede birer “Kalkınma Ajansı” kurulacak. Ajanslar bölgesel plan yapmak ve
uygulamaktan sorumlu olurken plasmanlara ve özel sektör ve kamu yetkililerinin
oluşturacağı bir yönetim karar verecek.



Ajanslara genel bütçe vergi gelirleri tahsilattan her yıl( vergi iadeleri ile
mahalli idareler ve fonlara aktarılan paylar düşüldükten sonra kalan tutar
üzerinden) binde beş oranında kaynak aktarılacak. Ab ve diğer uluslar arası
fonlardan ilave kaynak sağlanacak.



Bölgelerdeki il özel idarelerine ve belediyelere ( borçlanma ve yardımlar hariç)
toplam yüzde iki oranında cari yıl bütçesinden pay verilecek. Ayrıca
bölgelerdeki sanayi ve ticaret odalarının kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yüzde
biri oranında kaynak aktarması sağlanacak.



Ajansların kamudan alacağı mali kaynağın büyüklüğü ise tasarının genel
gerekçesinde yıllık yaklaşık 666 milyar YTL (trilyon TL) olarak ön görüldü.söz
konusu kamu kaynağının yüzde 68’i ( 450 trilyon TL) genel bütçe vergi
gelirlerinden, yüzde 19’u ( 127 trilyon TL) yüzde 13’ü (89 trilyon TL) ise il
özel idarelerinin bütçelerinden transfer edilecek. Anlaşılan AKP içindeki bir
gurubun bütün bunlara itirazı var. Bilgi notunda “neler yapılmalı” başlığı
altında şu görüşmeler sıralanıyor.



* “Kalkınma ajansları yasası idari yapıyla ilgili diğer mevzuatla uyumlu, dil ve
anlayış birliği sağlanarak kurgulanmalıdır.( Notta, Bölgesel Kalkınma Ajansı
kavramının kullanılması dikkat çekiyor”



*Tasarı, meclis gündemine gelmeden, ilgili tüm kesimlerde tartışmaya açılmalı,
yasalaşma girişimleri yeniden başlatılmalıdır.( hükümetten tasarıyı geri çekmesi
isteniyor)



*Havza planlamasına uymayan istatistiki bölge birimleri sınıflandırılması gözden
geçirilmeli.



*Bölgeler etkin çalışma yürütebilecek şekilde ve sayıda yeniden oluşturulmalı.26
adet ajans kurulması pek çok sorun yaratacaktır. Bu sayı en azından 12 olarak
belirlenmelidir.



*Güneydoğu Anadolu projesi (GAP) bölge kalkınma idaresinin hızla lağvedilmesi
yerine bu bölge için özel yapılanma ve geçiş sürecei tanımlanmalıdır