
Ana Sayfa » TÜRK ELLERİ | Saka (Yakutistan) Cumhuriyeti
:>> Saka (Yakutistan) Cumhuriyeti
Yüzölçümü: 3.103.200
km2
Nüfusu: 1.381.000
Başkenti: Yakutsk
Coğrafi
Bilgiler
Kuzeydoğu Sibirya'da Kuzey Buz Denizi'ne dökülen Lena, Yana,
İndigirka ve Kolıma ırmaklarının havzasında yer alır. Ülkenin % 40'dan
fazlası kutup dairesinin kuzeyindedir. Ülkenin % 20'si kuzey kutbundadır ve
2/3'ü dağlarla kaplıdır.
Tarihçe
Yakutistan arazisinde en eski insan izleri yukarı Paleolite ( M.Ö.
20-10 bininci yıllar ) aittir.M.S. 6-10'uncu yüzyıllarda güneyden gelerek
yerleşen bir Türk boyu olan Yakutlar ( Sahalar ) 17'inci yüzyılın ilk
yarısında Rus Çarlığının denetimine girdi. Yakutistan'ın en büyük kenti olan
Yakutsk eyaleti 1632'de kuruldu. 1638'de Yakutsk eyaleti ( Voyevodstvo )
oluşturuldu ve bu topraklar Rusların yerleşimine açıldı. Ruslar özellikle
Lena nehrinin orta kesimi boyunca sıralanan şehirlere yerleştiler. Yüzyıllar
boyunca göçebeliğe dayalı bir hayat tarzı sürdüren Sahalar 19'yy.da yerleşik
düzene geçtiler.Saha ( Yakut ) Türklerinin milli bilinçleri gözle görülür
derecede artmaya başlamıştır. 27 Eylül 1950'de "Yakut Saha Sovyet Sosyalist
Cumhuriyeti Devlet Egemenlik Deklarasyonu" ilan edildi. 20 Aralık 1991'de
cumhuriyet tarihinde doğrudan başkanlık seçimi yapıldı. Başkan göreve gelir
gelmez birinci iş olarak cumhuriyetin adını "Saha Cumhuriyeti" olarak ilan
etti.Yakutlar Orhun kitabelerinde de Kurıkan adıyla geçmektedir. Daha sonra
kuzeye çekilen Yakutların ana Türk kütlesiyle bağları kopmuştur. Bu yüzden
Saha ( Yakut ) Türkçesi Türkiye Türkçesinden ve diğer Türk lehçelerinden
biraz uzaktır.Sahalar'ın tarihte 10 asra yakın bir süre varlıklarını
sürdüren İskit (Saka) Türklerinin bir uzantısı oldukları da uzmanlarca
belirtilmektedir. Kendilerine Saha demeleri de, buna bir delil
sayılmaktadır.
Nüfusun
Etnik Yapısı
1998 tahminlerine göre 1.381.000 olan Yakutistan nüfusunun % 50.5'i
Ruslardan % 36.9'u Saha ( Yakut ) lardan oluşmaktadır. Geriye kalan yaklaşık
% 13'lük kısım ise Ukrain, Kazak, Tatar ve Azerilerden müteşekkildir.Başkent
Yakutsk'un nüfusu 270.000'dir. Yakutların % 95' i Yakutistan Cumhuriyeti
sınırları içerisinde yaşamaktadır.
İdare ve
Devlet Yapısı
Hükümet, cumhurbaşkanı ve onun yardımcılarından oluşmaktadır.
Yardımcıların kendi bölümleri vardır ve çeşitli konulardan sorumlu olarak
çalışırlar. Halen Saha cumhuriyetinde 14 bakanlık vardır. Bunlardan 12'sinin
başında Saha Türkleri vardır.Ülkenin parlamentosu (İl Tümen)ise 200 kişiden
oluşmaktadır. Bunların da % 83'ü Saha Türk'üdür. Cumhuriyetin sembolü beyaz
turnadır.Ülkede Yakutsk, Aldan, Verkoyansk, Mirnıy, Olyokminsk adlı
oblastların (eyaletlerin) dışında 32 rayon vardır. Nüfusun % 90'ı merkezdeki
bölgelerde, Yakutsk ve Vilüysk şehirleri civarında yerleşmiştir. Moskova
sömürgelerinin hepsinde olduğu gibi burada da yerli ahalinin yüzdesi yıllar
geçtikçe düşmekte, kolonize etmek için getirilen Rus nüfusu artmaktadır.
Siyasi
Yapı
1990'lı yılların başında Cumhuriyette milli hareketler oluştu. İlk
ortaya çıkan hareket "Saha Omuk" hareketidir. Daha sonra " Saha Keskile"
hareketi ortaya çıktı.Glasnost ve Perestroika ile birlikte Moskova merkezli
olarak ortaya siyasi partiler çıkmıştır. Bunlardan Sosyal Demokrat Parti
Rusya'ya yönelerek Rusya ile tam bir birlik oluşturmak istemektedir. Bir
diğer parti Cumhuriyet Halk Partisi'dir. Bu partinin kurucusu Moskova'da
yaşamaktadır ve faaliyetlerinde merkeze bağlıdır.Yakutistan Halk Partisi ise
bağımsız bir devlet kurmayı amaç edinmiştir. Partinin başkanı genç bir Saha
Türkü olan İ.Miroslav'dır.
Ekonomi
Halkın geçim kaynakları arasında kürk avcılığı ve balıkçılık önemli
yer tutar. Ülkede bulunan samur, kutup tilkisi ,sincap, tilki ve nadir balık
çeşitleri ; avcılar ile maceraperestleri kendine çeker. Bu avcılar sayesinde
üretilen kaliteli kürklerin ve balıkların şöhreti bütün dünyada meşhurdur.
Yakutistan'ın en önemli kaynaklarından biri de yer altı zenginlikleridir.
Ülkede elmas, altın, gaz, kömür, gümüş ve bakır çıkarılmaktadır. Mendeleyev
tablosundaki bütün elementler Yakutistan'da bulunmaktadır. Elmas Saha
yurdunda çok önemli bir yere sahiptir . Bunların en değerlilerinden biri de
Moskova'da müzede bulunan ve 342,5 karatlık pırlantadır. Yakutistan'ın hemen
her bölgesinde elmas çıkarılmaktadır.
GökBörü Turancı Düşünce ve Eğitim Derneği
İçerik:
Üye MenüsüKayıt olmak için dokunun
Üye iseniz giriş yapınız.

Hun Galeri
Şiirler
Son Tartışılan Konular
Güncel Forumdan
Çevrimiçi Durum
Anlık Ziyaretçi:79 kişi
Şuan çevrimiçi üye yok

